شما اینجا هستید

خشکسالی دامنگير صنايع بزرگ فلات مركزی شد

اثر گذاری تدریجی کم آبی بر صنعت و اقتصاد

خشکسالی دامنگير صنايع بزرگ فلات مركزی شد

نيمی از صنایع بزرگ و شركت‌های بورسی در مناطق خشك ايران واقع شده‌اند و بحران كم‌آبی ترك‌هايی در حاشيه سود آنها ايجاد كرده است زيرا تأمين آب گران، حاشيه سود اين شركت‌ها را كاهش می دهد.

بحران خشك‌سالی صاحبان دو صنعت بزرگ يعنی فولاد مباركه و ذوب آهن اصفهان را وادار كرد كه در روزهای گذشته برای سهام‌داران خود توضيح دهند كه چه سياست‌هايی براي حفظ توليد و شاخص بورس خود دارند. اگرچه صاحبان اين صنايع تلاش می كنند با افزايش سطح توليد، كاهش حاشيه سود ناشی از تأمين آب گران‌قيمت برای بخش صنعت را به حداقل برسانند و از افت شاخص‌های بورس جلوگيری كنند، اما بحران خشك‌سالی به‌ويژه در نواحی مركزی ايران، هر روز بهای تأمين آب برای صنايع و معادن واقع در اين مناطق را افزايش می دهد. صنايع فولاد، آهن و معادن برای تأمين آب مورد نياز خود به شيوه‌‎های گران تأمين آب شامل بازچرخانی، تصفيه پساب شهری و انتقال آب شيرين‌شده درياهای جنوب ايران روی آورده‌اند كه تمام اين راهكارها، بر حاشيه سود اين شركت‌ها و در نتيجه ارزش سهام آنها به طور قطع تأثيرگذار خواهد بود و زمينه سقوط ارزش سهام را فراهم می كند.

كارشناسان بورس بر اين باورند كه تأثير كمبود آب بر شاخص‌های بورس در حال حاضر اندك است اما در صورت تأمين‌نشدن منابع آب برای اين صنايع، بدون شك آينده مبهمی پيش‌روی صنايع بزرگ مركز كشور خواهد بود. آينده‌ای كه معاونت بهره‌برداری شركت فولاد مباركه در خلال صحبت‌های خود قادر به تشريح آن نيست. او با تبيين راهكارهای اين شركت برای مقابله با مسائل مرتبط با كمبود آب، به اين واقعيت هم اشاره دارد كه اگر برداشت آب از زاينده‌رود برای اين مجموعه محدود شود، قطعا شرايط ديگری براي فولاد مباركه رقم خواهد خورد.
نيمی از شركت‌های بورسی در مناطق خشك ايران واقع شده‌اند و بحران كم‌آبی گويا ترك‌هايی در حاشيه سود آنها ايجاد كرده است زيرا تأمين آب گران، حاشيه سود اين شركت‌ها را كاهش می دهد. محمدحسين عسگری، كارشناس بورس انرژی در گفت‌وگو با «شرق» درباره تأثير كم‌آبی مناطق مركزی ايران بر شاخص‌های بورس اين شركت‌ها بيان می كند: اثر كمبود‌ آب بر ارزش سهام اين شركت‌ها را محاسبه نكرده‌ام اما آنچه مسلم است، آب برای خيلی از شركت‌ها حكم مواد اوليه در فرايند توليد كالا را دارد. وقتی با كمبود اين ماده اوليه مواجه شويم، روی پيش‌بينی سهام‌داران و انتظارات آنها، سطح توليد و حجم فروش تأثير می گذارد و قاعدتا باعث كاهش درآمد شركت‌ها می شود.
او اضافه میكند: وقتی هزينه تمام‌شده از طريق تأمين آب گران‌تر بالاتر می رود، قطعا اين مسئله بر حاشيه سود شركت‌ها بی تأثير نيست. اگر كالا كشش‌پذير باشد يا نباشد، وضعيت متفاوتی برای شركت ايجاد می شود. گاهی توليدكننده قادر نيست افزايش هزينه‌های ناشی از تأمين آب را روی قيمت تمام‌شده محصول لحاظ كند. در نتيجه با كم‌شدن حاشيه سود، ارزش سهام افت می كند.
عسگری تشكيل بورس آب را راهكاری معرفی می كند كه بر بازتخصيص آب برای صنايع دارای اولويت و حتی انتقال آب از بخش كشاورزی به صنعت اثرگذار است. به اعتقاد او با راه‌اندازی بورس آب می توان آب را به سمت جايی كه اشتغال بيشتری ايجاد می كند يا صنعتی كه حاضر است بهای بيشتری برای آب بپردازد، هدايت كرد.
جبران افت ناشی از خشك‌سالی با افزايش فروش
محمدعلی احمدزاده‌اصل كارشناس ارشد بازار سرمايه نيز در گفت‌وگو با «شرق» اثر كم‌آبی بر هزينه‌های توليد بخش صنعتی را تأييد می كند اما بر اين باور است كه با راهكارهای مختلفی می توان بر ريزش ارزش سهام شركت‌ها اثر گذاشت.
او می گويد: شركت‌های معدنی پروژه‌هايی نظير انتقال آب از خليج فارس را در دستور كار دارند. اگرچه بهتر بود از ابتدا صنايع آب‌بر در كنار آب ايجاد شوند اما با بهره‌برداری از اين طرح؛ مسئله كمبود آب صنايع واقع در مركز ايران رفع می شود.
احمدزاده‌اصل اضافه می كند: معمولا طرح‌های صنعتی را در مناطقی كه آب و انرژی كافي دارند، ايجاد می كنند. در گذشته فكر اين روزها را نمی كردند. برای همين در طرح‌های بزرگ معدنی به مشكل برخورده‌ايم. تقريبا برای هشت طرح بزرگ فولادی كه در دست اجراست، مهم‌ترين مشكل ما آب بود و همه به دنبال مرتفع‌كردن اين مشكل هستند. آب مشكل جدی صنايع است و انتقال آن هم هزينه‌های گزافی دارد. حتی اگر صنايع به سمت آب حركت كنند، باز هم هزينه‌های گزافی را متحمل می شوند. بنابراين يك برنامه استراتژی بلندمدت لازم است كه از اين دور باطل خلاص شوند، وگرنه تا كی می توانيم اين روند را ادامه دهيم؟
او مسئله كمبود آب را بيشتر يك امر مديريتی می داند كه با اصلاح الگوی مصرف در بخش كشاورزی، به‌راحتی می توان نيازهای صنعت را با هزينه‌های كمتری تأمين كرد.
احمدزاده‌اصل البته به اين نكته هم اشاره دارد كه يك جو روانی حاصل از خشك‌سالی ايجاد شده است؛ در حالی كه اثرات ناشی از كاهش منابع آب، بر ارزش سهام شركت‌ها به حدی نيست كه غير قابل جبران باشد. او ادامه می دهد: يك‌سری از شركت‌ها مشكل آب دارند و اين مسئله باعث تنش شده است؛ اما قبل از اين ماجراها، سرمايه‌گذاری مناسبی برای انتقال آب خليج‌فارس برای طرح‌های صنعتی انجام شده است. فاز يك اين طرح در شرف بهره‌برداری است. در آينده نیز برای اينكه چنين مخاطراتی وجود نداشته باشد، اكثرا توصيه می كنند طرح‌های موجود در جايی كه آب هست، مستقر شوند.
اين كارشناس بازار سرمايه از كوچ صنايع آب‌‎بر به سواحل مكران خبر می دهد و اضافه می كند: فولاد مباركه نيز پيش از اين فازهای توسعه خود را در هرمزگان مستقر كرده است.
بازچرخانی آب در دستور كار فولاد مباركه
استقرار صنايع آب‌بر در سواحل مكران و خليج‌فارس، نشانه‌ای از مهاجرت صنايع به دليل بحران كم‌آبی است. اين علائم نشان می دهد كه صنايع نیز كه تا همين چندی پيش آب ارزان در اختيار داشتند، امروز ناگزير شده‌اند استراتژیهای خود را متأثر از مسئله كم‌آبی تغيير داده و برای تأمين آب، بيشتر از ديروز هزينه كنند.

مختار بخشيان، معاونت بهره‌برداری شركت فولاد مباركه، در گفت‌وگو با «شرق» به تشريح استراتژیهای اين شركت برای مقابله با كاهش منابع آب اشاره می كند.
او نیز خبر كاهش 10 تا 15درصدی توليد شركت‌های فولاد به دليل كاهش منابع آب را شنيده است؛ اما صحت آن را درباره شركت متبوعش تأييد نمی كند و می گويد: فولاد مباركه برنامه‌های افزايش توليد دارد. بخشيان ادامه می دهد: اين مجموعه برای تأمين آب مورد نياز خود از سال‌ها قبل سرمايه‌گذاریهای هنگفتی انجام داده است و به‌طور اتفاقی اين طرح‌ها قبل از عيد به بهره‌برداری رسيده است. به همين دليل، در فروردين با افزايش توليد مواجه بوده‌ايم.
به گفته او، فولاد مباركه با بازچرخانی مجدد آب استفاده‌شده در اين مجموعه و تصفيه پساب‌های خود با استفاده از يك واحد اسمز معكوس، تا حدود 15 درصد برداشت آب خود را از زاينده‌رود كاهش داده است. همچنين با جمع‌آوری فاضلاب شهرهای اطراف و تصفيه اين فاضلاب، سالانه 400 ميليون مترمكعب آب به اين مجموعه تزريق خواهد شد. اين طرح در شش ماه ابتدای سال جاری به بهره‌برداری میرسد.
معاون بهره‌برداری شركت فولاد مباركه همچنين با اشاره به اجرای طرح‌های توسعه‌ای اين شركت در استان هرمزگان از افزايش سه‌ميليون‌تنی توليد فولاد مباركه خبر می دهد.
او اضافه می كند: در شرايط فعلی، ما برنامه افزايش توليد نیز داريم؛ اما اگر به نقطه‌ای رسيديم كه ديگر اجازه ندهند آبی از زاينده‌رود برداشت كنيم، طبيعی است كه شرايط توليد تغيير می كند. وضعيت توليد ما مطلق نيست؛ اما تلاش می كنيم ميزان برداشت آب خود را از رودخانه كاهش دهيم.
او به اين پرسش كه افزايش هزينه ناشی از بالارفتن قيمت آب را چگونه جبران می كنيد، اين‌گونه پاسخ میدهد: هزينه آبی كه از طريق بازچرخانی تأمين می شود، خيلی گران‌تر از آب معمولی است. طبيعتا روی هزينه تمام‌شده ما اثر می گذارد؛ اما در حدی نيست كه روی بورس اثر درخور ‌توجهی داشته باشد؛ زيرا افزايش توليد داريم و به اين طريق، هزينه‌ها را جبران می كنيم.

 

به نقل از روزنامه شرق / شماره 3135 / 9 اردیبهشت 1397

برچسب ها: 
اشتراک در: