شما اینجا هستید

منابع آلودگی آب رودخانه زاینده‌رود را بشناسید

منابع آلودگی آب رودخانه زاینده‌رود را بشناسید

خواندن 7 دقیقه
توسعه فعالیت‌های مختلف بدون ارزیابی‌های زیست‌محیطی در حاشیه رودخانه زاینده‌رود باعث ورود انواع آلاینده‌ها به منابع آب سطحی و زیرزمینی این حوضه‌آبریز شده است؛ رودخانه‌ای که منبع اصلی تامین آب شرب جمعیتی چهار میلیون نفر در استان اصفهان محسوب می‌شود.

به‌گزارش خانه آب ایران و به‌نقل از ایمنا، در حالی که رودخانه زاینده‌رود به دلیل کاهش جریان آب در سال‌های اخیر توان خودپالایی کمتری داشته است، توسعه بسیاری از مراکز جمعیتی، اراضی کشاورزی، فعالیت‌های صنعتی، خدماتی و گردشگری بدون انجام ارزیابی‌های زیست محیطی در این حوضه آبریز باعث ورود آلاینده‌هایی به طور مستقیم و غیر مستقیم به منابع آب سطحی و زیرزمینی شده است.
رواناب‌های خاکستری، فاضلاب صنعتی، چاه‌های جذبی، سپتیک‌های فاضلاب، زه آب کشاورزی و پساب تصفیه خانه‌های فاضلاب از جمله آلاینده‌های محرز این حوضه آبریز است. به گفته کارشناسان این آلاینده ها در سال های گذشته به علت کاهش توان خود پالایی رودخانه کمتر از بین می روند و در آب باقی می‌مانند.
بررسی‌ها نشان می‌دهد که فاضلاب‌های خانگی بیش از ۲۵ روستا و همچنین مراکز گردشگری و برخی شهرهای فاقد تصفیه خانه فاضلاب در بالادست محل برداشت آب شرب اصفهان در رودخانه زاینده رود و اراضی کشاورزی تخلیه می‌شود که بزرگترین تهدید برای آب شرب چهارمیلیون و ۲۰۰ هزار نفر از جمعیت مردم استان اصفهان است.

زاینده رود

رواناب‌های خاکستری شهر باغ بهادران در زاینده رود تخلیه می‌شود
باغ بهادران، از توبع شهرستان لنجان یکی از شهرهایی است که رواناب خاکستری آن در رودخانه زاینده رود تخلیه می شود. در این شهر به دلیل همجواری با زاینده رود و اقلیم مناسب کشاورزی و گردشگری گسترش یافته به طوری که ویلاها و مراکز تفریحی غیرمجاز بسیاری را در حاشیه زاینده رود شاهد هستیم.
بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد که رواناب خاکستری ناشی از شستشو، استحمام منازل و مراکز و ویلاهای تفریحی این شهر از طریق کانال‌هایی جمع آوری و در سه نقطه به رودخانه زاینده‌رود تخلیه می‌شود. این در حالی است که به رغم هشدارها و تلاش‌های چندساله کارشناسان کیفیت منابع آب و محیط زیست استان برای ساماندهی وضعیت فاضلاب شهر باغ بهاداران و جلوگیری از تخلیه آن به رودخانه هیچ عزمی برای رفع این معضل از سوی مسئولان امر دیده نمی‌شود. با این وجود به جای جمع آوری کانال بزرگ تخلیه روان آب شهری باغ بهادران، به تازگی بر روی این کانال برای سهولت در رفت و آمد رهگذاران پل نیز ساخته شده است. فاصله این کانال تا رودخانه کمتر از ۱۵ متر است و تاسف برانگیزتر اینکه بسیاری از مردم به ویژه مسافران به دلیل ناآگاهی از آلودگی این روان آب ها در کنار آن اطراق می‌کنند.

اصفهان

اردوگاه تفریحی آموزش و پرورش مشتی نمونه خروار
کمی پایین‌تر از کانال تخلیه رواناب شهری، اردوگاه فرهنگی تفریحی اداره کل آموزش و پرورش استان قرار دارد که در حریم رودخانه ساخته شده است و تا سد چم آسمان دو کیلومتر فاصل دارد.
ویلاهای حاشیه زاینده رود در باغ بهادران به دلیل نبود سیستم فاضلاب شهری دارای چاه‌های جذبی است با این وجود روان آب خاکستری ناشی از شست وشو و استحمام این مراکز فرهنگی به طور مستقیم وارد رودخانه می‌شود و اردوگاه تفریحی آموزش و پرورش نیز مشتی نمونه خروار است.
تخلیه پساب دو تصفیه‌خانه فاضلاب در زاینده‌رود
در حاشیه رودخانه ۴۰۵ کیلومتری زاینده‌رود موارد بسیاری از آلودگی و ظلم به محیط‌زیست را می‌توان دید یکی دیگر از منابع آلاینده این رودخانه، پساب تصفیه‌خانه فاضلاب سامان است. پساب خارج از استاندارد این تصفیه خانه با دبی متوسط ۳۰ تا ۴۰ لیتر بر ثانیه به طور مستقیم به رودخانه زاینده‌رود تخلیه می‌شود.
همچنین بررسی‌های میدانی از مسیر کانال انتقال پساب تصفیه خانه فاضلاب زرین شهر نیز نشان می‌دهد که این پساب از طریق کانال خاکی و با عبور از کنار اراضی کشاورزی به رودخانه زاینده رود می ریزد.
گفتنی است، در مسیر کانال انتقال پساب، فاضلاب کشتارگاه صنعتی زرین شهر نیز به آن اضافه می شود. با جریان پساب و فاضلاب کشتارگاه بوی نامطبوع و آزار دهنده‌ای در فضا پراکنده می‌شود. نیزارهای سوخته این منطقه را شبیه جهنمی برای محیط زیست ساخته است، علاوه بر این نزدیک بودن اراضی کشاورزی به کانال انتقال آب نیز مسئله آلودگی‌های بهداشتی آبیاری با پساب تصفیه‌خانه را در ذهن تداعی می کند. در حال حاضر شرکت ذوب آهن اصفهان تنها متقاضی استفاده از این پساب است.
نبود آمایش سرزمین و ارزیابی زیست محیطی در طرح‌های توسعه اصفهان
نبود برنامه آمایش سرزمین و توسعه صنایع و خدمات در استان اصفهان به ویژه در حوضه ابریز زاینده رود بدون توجه به ارزیابی‌های زیست محیطی و تداوم این روند تبعات اجتماعی و اقتصادی در اینده به دنبال خواهد داشت.
به گفته کارشناسان تاکنون نمونه برداری‌های متعددی از وضعیت کیفی رواناب‌های خاکستری و پساب‌های ورودی به رودخانه زاینده رود صورت گرفته است که در بیشتر موارد، پارامترهای کیفی مختلف از جمله نیترات، آمونیاک، فسفات، BOD، COD، DO، کدورت، کلیفرم کل و مدفوعی خارج از حد استاندارد کیفی لازم بوده اند.
تخلیه فاضلاب، رواناب یا زهاب در داخل رودخانه نه تنها زاینده رود بلکه منابع آب زیرزمینی و محصولات کشاورزی را نیز آلوده می‌کند. در حقیقت آلاینده‌ها به چرخه غذایی انسان وارد می‌شود؛ این آلاینده‌ها دارای بار شیمیایی و میکروبی خارج از حد استاندارد کیفی لازم برای دفع به آب‌های سطحی است که مجموع آنها بر کیفیت آب رودخانه زاینده‌رود و منابع آب زیرزمینی تاثیر گذار هستند و افزایش و گسترش انواع بیماری‌های واگیر و غیرواگیر را به دنبال دارد.

زاینده رود

ضرورت بهره‌برداری از سامانه دوم آبرسانی اصفهان
به دلیل نبود نظارت مستمر محیط‌زیست بر کیفیت پساب خروجی تصفیه خانه‌های فاضلاب و تاثیر نوسانات کیفی و کمی فاضلاب ورودی به تصفیه خانه و عدم انطباق با استانداردها، پیامدهای زیست محیطی قابل توجهی از جمله آلوده‌سازی و تخریب منابع آب و خاک، انتقال مواد سمی و انتقال آلودگی‌های میکروبی بسیار زیادی را در حوضه‌آبریز زاینده رود شاهد هستیم.
در سال‌های گذشته نشت مواد نفتی به زاینده رود باعث بروز مشکلاتی در تامین آب آشامیدنی مردم اصفهان شده است. تابستان سال ۹۳ تخلیه گازوئیل به زاینده رود در منطقه باغ بهادران سبب از کار افتادن عملیات سیستم‌های تصفیه خانه باباشیخعلی اصفهان شد؛ حوادث این چنینی، قدیمی بودن سیستم تصفیه خانه آب اصفهان و نگرانی از وجود برخی آلاینده‌های نوپدید در منابع آب زاینده رود اهمیت بهره برداری از سامانه دوم آب رسانی در اصفهان را دو چندان می‌کند.
از سوی دیگر با توجه به این که رودخانه زاینده رود منبع شرب مردم اصفهان است و در بازه‌ای از حوضه آبریز مربوطه، تغذیه منابع آب زیرزمینی از آن صورت می‌گیرد، وضع قانونی مبنی بر قرار دادن این رودخانه در دسته رودخانه‌های حفاظت شده، می‌تواند از توسعه نامناسب مراکز جمعیتی، کشاورزی، صنعتی و گردشگری و ورود آلایندها به آن جلوگیری کند.

 

منبع خبر

اشتراک در: