شما اینجا هستید

مرکز آینده‌پژوهی دریاچه ارومیه راه‌اندازی می‌شود

مرکز آینده‌پژوهی دریاچه ارومیه راه‌اندازی می‌شود

خواندن 7 دقیقه
معاون نظارت و پایش اداره کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان گفت: از دوم تا بیستم مهرماه سال جاری دو میلیون و ۲۴۱ هزار مترمکعب آب به تالاب گاوخونی رسید که این حجم از آب نیز به همراه اندکی پساب و زه‌کش‌های کشاورزی بوده است.

به‌گزارش خانه آب ایران، موضوع احیای دریاچه ارومیه از تاکیدات مسوولین بوده و اقداماتی مانند کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی، احداث تصفیه‌خانه‌ها، موضوع انتقال آب از رودخانه زاب و لایروبی رودخانه‌ها و رهاسازی آن به سمت دریاجه ارومیه برای موضوع احیاء انجام شده و برخی پروژه‌های احیای دریاچه نیز تا سال آینده به بهره‌برداری خواهد رسید.
در روزهای آینده نشست تخصصی با موضوع بررسی عملکرد ۴۰ درصدی مصرف آب کشاورزی برای احیای دریاچه ارومیه با حضور مسوولان کشوری و استانی در ارومیه برگزار شده و از محورهای این نشست، امکان‌پذیری کاهش ۴۰ درصدی آب در بخش کشاورزی، ارائه دستاوردهای طرح کاهش ۴۰ درصدی مصرف آب در بخش کشاورزی و نیز درس آموخته‌ها و آسیب‌شناسی فعالیت‌های انجام شده در طرح کاهش ۴۰ درصدی مصرف آب در بخش کشاورزی بوده است.

 

خبرنگار فارس با مسعود تجریشی در موضوع عملکرد ستاد احیاء و نیز پروژه‌های مربوطه آن گفت‌وگویی انجام داده است که در ادامه آورده شده است:
در مورد نشست تخصصی نقد و بررسی عملکرد ستاد احیای دریاچه ارومیه که در چند روز آینده برگزار می‌شود بفرمایید.
مسعود تجریشی: این نشست با رویکرد بررسی عملکرد کاهش 40 درصدی مصرف آب کشاورزی برای احیای دریاچه ارومیه بوده که در روزهای 23 و 24 مهر با حضور معاون وزیر جهاد کشاورزی در ارومیه برگزار می‌شود.
در این راستا، نزدیک 65 درصد منابع مالی که تا پایان سال گذشته هزینه شده در مورد پروژه‌های سازه‌ای احیای دریاچه ارومیه و شامل لایبروبی، تکمیل تصفیه‌خانه‌های فاضلاب و نیز تونل انتقال آب و سردهنه سازی‌ها بوده که رقم بسیاری برای آن هزینه شده است.
میزان هزینه‌کرد برای تونل و سردهنه چقدر بوده است؟
مسعود تجریشی: تاکنون نزدیک سه هزار میلیارد از اعتبار چهار هزار میلیارد تومانی هزینه سردهنه‌ها، تونل‌ها و تصفیه‌خانه‌ها بوده است.
همچنین بی‌شک اگر این لایروبی‌ها وجود نداشت، ضمن خسارات بی‌شمار ناشی از سیل، آب نیز وارد دریاچه ارومیه نمی‌شد بنابراین ستاد احیای دریاچه ارومیه با اقداماتی مانند گرفتن پیمانکار و به صورت نقطه‌ای توانست این فعالیت‌ها را انجام دهد.
از دو سال گذشته حدود 300 میلیون متر مکعب آب باید از محل صرفه‌جویی در بخش کشاورزی به سمت دریاچه رهاسازی می‌شد، پس این 300 میلیون مترمکعب، می‌تواند در قالب کاهش هشت درصدی مطرح باشد و تاکنون 30 درصد از آب نیز از محل آب پشت سدها در فصل پاییز و زمستان صرفه‌جویی و به سمت دریاچه ارومیه رهاسازی شده است.
بنابراین اراضی کشاورزی پایاب این سدها توانسته 30 درصد صرفه‌جویی کند که عمدتا از طریق رهاسازی بوده و از سوی دیگر کمبود آب سبب تغییر الگوی کشت شده، چون در حسنلو محصول چغندرقند کاملا حذف و جای خود را به کلزا داده است.
پس این فعالیت‌ها از دو سال گذشته به صورت جدی مطرح و از مشاوران داخلی و خارجی در این زمینه بهره‌گیری شد و سازمان خوار و بار کشاورزی فائو یکی از مشاوران ستاد احیای دریاچه ارومیه بود که عمدتا روی زراعت و کشاورزی و معیشت مردم فعالیت‌های خود را متمرکز کرد.
همچنین مطالعاتی را جایکا به کمک دولت ژاپن در مدل‌سازی منابع آب انجام داده بود که تکمیل‌کننده کاری است که فائو در حسابداری آب در حوضه‌آبریز دریاچه ارومیه انجام داده است.
از سوی دیگر یک مشاور در جنوب دریاچه و دو دانشگاه در غرب و شرق دریاچه مطالعات کاهش 40 درصدی را انجام داده و نیز دانشگاه شهید‌بهشتی به لحاظ اکولوژی به موضوع کاهش مصرف آب پرداخته و تغییرات اقلیم و اقتصاد را مورد توجه قرار داده بود.
 از دو قراردادی که با جهاد دانشگاهی در غرب و شرق غرب دریاچه در مورد گیاهان دارویی بوده چه خبر؟
مسعود تجریشی: این مطالعات تقریبا به پایان رسیده و ستاد احیای دریاچه ارومیه برخی نشست‌ها را در هر کدام از استان‌ها برگزار کرد و هم اکنون در یک نشست دو روزه تمامی کسانی که در رابطه با کاهش 40 درصدی، فعالیت‌های تحقیقاتی و مطالعاتی انجام داده بودند نتایج کار خود را ارائه می‌دهند.
پس از جمع‌بندی این مطالعات و تحقیقات، یک ماه پس از 23 مهر، یک نشست تخصصی در قالب کنگره بین‌المللی آبیاری و زهکشی در ارومیه برگزار شده و یکی از متخصصان خارجی نقدی را بر برنامه‌های ستاد احیای دریاچه انجام می‌دهد.
بنابراین در آن کنگره، از متخصصانی که از همه جای کشور سفر می‌کنند نقطه‌نظرات خود را ارائه داده و نتایج آن به کمیته راهبردی احیای دریاچه ارومیه ارائه می‌شود.
بنابراین این نشست نخستین نشست جمع بندی از تمامی دینفعان و تمامی مطالعاتی است که در سه تا چهار سال اخیر در حوضه آبریز دریاچه ارومیه انجام شد.
از موضوع برگزاری نشست تخصصی فاصله گیریم، از پروژه تونل انتقال آب از رودخانه زاب چه خبر؟ و به کجا رسیده است؟
مسعود تجریشی: خوشبختانه دو روز گذشته 30 کیلومتر آن به پایان رسید و 6 کیلومتر آن باقی مانده و امید است که با وجود مشکلات مالی به حفاری خود ادامه دهد و بتواند تا دو سه ماه آینده کار خود را با قدرت پیش برده تا 6 کیلومتر باقی مانده نیز به پایان برسد.
اخیرا یکی از اعضای شورای شهر ارومیه با دید مثبت به موضوع انتقال آب از وان ترکیه به دریاچه ارومیه صحبت کرده و این طرح را بسیار به صرفه خواندند، آیا در آینده نزدیک اقدام عملیاتی در این زمینه انجام می‌شود؟
مسعود تجریشی: چنین چیزی فعلا وجود ندارد و برای احیایدریاچه ارومیه، در ادبیات مدیریتی پنل A و B مطرح است، پنل A به این صورت است که بتوان از محل صرفه‌جویی و اقدامات ستاد احیای دریاچه و همچنین بارش های مطلوب، دریاچه را به سمت احیای کامل سوق داد.
با توجه به اینکه در آینده معلوم نیست که با چه خطراتی رو به رو هستیم و با توجه به اینکه بسیاری از مطالعاتی که محققان انجام داده‌اند حاکی از افزایش یک و نیم درجه سانتی‌گرادی دمای هوا داشته و این افزایش دما، تبخیر و نیاز آبی را افزایش داده است، این خود 30 درصد نیاز آبی را افزایش داده و از یک سو نیز شاهد افزایش جمعیت هستیم که این خود نیازمند آب بیشتر و افزایش سطح زیرکشت را به همراه داشته است.
بنابراین باید به عنوان یک پنل B به وان ترکیه نگاه کرد یعنی اگر خطرات شدید اقلیمی در آینده وجود داشته باشد، یکی از نگاه‌ها انتقال از وان می‌تواند باشد.
پس مطالعات طرح انتقال آب از وان ترکیه به دریاچه ارومیه در حال پایان است و سعی می‌شود که آب از محل درون حوضه تامین شود اما به این خاطر که در روی میز آیندگان و تصمیم‌گیران تمامی گزینه‌ها وجود داشته باشد، مطالعات وان را به پایان رسانده و اگر حاکمیت صلاح دانست می‌تواند مذاکراتی را با طرف ترک انجام بدهد.
هم‌اکنون برای احیای دریاچه ارومیه در قالب ستاد احیاء، برنامه‌ریزی به سمت صرفه‌جویی از محل خود حوضه به عنوان برنامه دوم برای خطرات تغییر اقلیمی و سایر خطرات است.
اخیرا صحبت‌هایی مبنی بر راه‌اندازی مرکز آینده‌پژوهی دریاچه ارومیه شده است، در این رابطه بفرمایید که راه‌اندازی این مرکز با چه هدفی انجام می‌شود؟
مسعود تجریشی: چهار سال پیش مصوبه‌ای از دولت به عنوان راه‌اندازی مرکز آینده‌پژوهی برای دریاچه ارومیه گرفته شد.
هر چند که سه سال پیش منجر به اختلافات بین استان‌های آذربایجان‌غربی و شرقی در موضوع محیط‌زیست و عدم توافق نهادهای علمی بین دو استان شد چون هر استانی علاقه‌مند به راه‌اندازی این مرکز در استان خود بود.
پس با توجه به حجم بالای اختلافات، هیچ توافقی بین آنها حاصل نشد نرسیدند بنابراین در یک سال گذشته طرفین در کنار یکدیگر قرار داده شدند و با توجه به اینکه صاحب دریاچه ارومیه، سازمان محیط زیست است، این سازمان باید نهادسازی کرده که با ایجاد یک نهاد بتواند مدیریت دریاچه را برای آینده پی گیرد.
پس اگر دریاچه ارومیه در سه سال آینده به تراز اکولوژیک برسد، ستاد احیاء باید منحل شود و بنابراین در این صورت باید بخشی از دریاچه ارومیه را به سازمان محیط زیست محول کرد، پس محل فیزیکی آن در سال گذشته « رشکان» معرفی شد. بنابراین مکان فیزیکی این مرکز شناسایی شده و در چهار پنج سال آینده کلیه وظایف ستاد احیای دریاچه ارومیه در خود مرکز آینده پژوهی انجام می‌شود.
این مرکز چه زمانی راه اندازی می‌شود؟
مسعود تجریشی: تا پایان امسال راه‌اندازی می‌شود چون فضای اساسنامه و وظایف در کنار هم قرار گرفته و حدودا از مهر امسال تا شهریور سال آینده 30 درصد وظایفی که در تهران انجام شده به آنجا انتقال یافته و مهر سال آینده تا شهریور 1400 نیز به میزان 60 تا 70 درصد وظایفی که در تهران انجام می شود به آنجا منتقل خواهد شد.

 

منبع خبر

اشتراک در: