شما اینجا هستید

دغدغه‌های ناشی از انتقال آب سرشاخه‌های کارون

دغدغه‌های ناشی از انتقال آب سرشاخه‌های کارون

کارون یکی از شاخص‌های پایداری زاگرس مرکزی است که بهره‌برداری بی‌رویه از آب آن علاوه‌بر اینکه جنگل‌های بلوط زاگرس مرکزی را خشک می‌کند، بر کیفیت آب خلیج فارس و اقتصاد و معیشت مردم استان‌های مجاور این دریا هم تأثیر خواهد داشت.

تاکید آقای اسحاق جهانگیری، معاون اول رییس‌جمهور در سفر اخیر خود به اصفهان، بر اجرای پروژه‌های کوهرنگ3، گلاب و بهشت‌آباد نارضایتی‌هایی را بین مردم چهار محال و بختیاری ایجاد کرده‌است. معاون اول رییس‌جمهور در اصفهان بر اجرای پروژه‌های انتقال آب از سرشاخه‌های کارون واقع در استان چهارمحال و بختیاری تاکید کرده بود. آقای هومان خاکپور فعال محیط زیست استان چهارمحال و بختیاری می‌گوید: دیروز که میزبان معاون اول رییس‌جمهور بودیم، به‌دلیل اظهارات اخیر وی و شدت گرفتن نگرانی‌های مردم درباره تبعات پروژه‌های انتقال آب کارون، تجمعی مقابل استانداری شکل گرفت.

پروژه‌های انتقال آب تبعات اقتصادی و زیست محیطی سنگینی برای مردم مناطق دهنده و پذیرنده آب دارد. به همین دلیل اجرای چنین پروژه‌هایی در جهان صرفاً با هدف تأمین نیازهای شرب مردم انجام می‌شود؛ اما در ایران گویا خبری از اجرای استانداردهای جهانی نیست به همین دلیل دامنه اعتراضات مردمی برای مقابله با اجرای بی‌محابای پروژه‌های انتقال آب شدت گرفته‌است. دیروز که اسحاق جهانگیری به چهار‌محال و بختیاری سفر کرد، مردم این استان در مقابل استانداری تجمع کردند تا اعتراض خود را به گوش دولت برسانند. خاکپور در گفت‌وگو با «صبح‌نو» دلیل این تجمع را اظهارات اخیر معاون اول رییس‌جمهور درباره اجرای سه پروژه کوهرنگ3، گلاب و بهشت آباد از سرشاخه‌های کارون به فلات مرکزی ایران یعنی اصفهان می‌داند.
وی می‌گوید: تاکیدها و اصرارهای کارشناسی نشده و بدون تأمل درباره پروژه‌های انتقال آب به اصفهان و فلات مرکزی از سرشاخه‌های کارون، نگرانی‌هایی بین مردم چهار‌محال و بختیاری، خوزستان و فعالان واقعی مستقل محیط‌زیست ایجاد کرده‌است. مردم مقابل استانداری تجمع کردند و خواستار توقف پروژه‌های انتقال آب از سرشاخه‌های کارون شدند. تجمع‌کنندگان نگران معیشت، سلامتی و اقتصاد خود هستند. وی اضافه می‌کند: کارون به‌دلیل جریان داشتن در منطقه‌ای خشک و نیمه‌خشک و شرایط اقلیمی حاکم بر این مناطق از شکنندگی خاصی برخوردار بوده و شرایط طبیعی منطقه ایجاب می‌کند با حساسیت بیشتری در مدیریت رودخانه‌های مناطق خشک و نیمه خشک برخورد کنیم. یعنی باید با مطالعه بیشتری درباره دخالت‌ها و بهره‌برداری‌ها از رودخانه‌های مناطق خشک تصمیم بگیریم.
این فعال محیط‌زیست تبعات دخالت‌ها در رودخانه کارون با اجرای پروژه‌های انتقال آب را بسیار گسترده توصیف می‌کند. به اعتقاد وی کارون یکی از شاخص‌های پایداری زاگرس مرکزی است که بهره‌برداری بی‌رویه از آب آن علاوه‌بر اینکه جنگل‌های بلوط زاگرس مرکزی را خشک می‌کند، بر کیفیت آب خلیج فارس و اقتصاد و معیشت مردم استان‌های مجاور این دریا هم تأثیر خواهد داشت. وی ادامه می‌دهد: حیات خلیج فارس وابستگی بیشتری به کارون یافته زیرا دجله و فرات با سدسازی کشور ترکیه و بی‌ثباتی در کشور عراق و سوریه، دیگر منبع تغذیه خلیج فارس نخواهد بود. بنابراین حیات خلیج فارس به تداوم جریان رودخانه کارون و «مُند» گره خورده‌است. خاکپور با تاکید بر اینکه خلیج فارس خط قرمز سیاسی و امنیتی ایران است، برداشت سالانه بیش از 300 هزار تن آبزی از آب‌های خلیج فارس را محل معیشت بسیاری از مردم استان‌های حاشیه خلیج فارس می‌داند. وی ادامه می‌دهد: دستکاری‌ها در کارون مشکلاتی را در مسائل اجتماعی کل کشور ایجاد خواهد کرد. بنابراین در بهره‌برداری از کارون نباید منطقه‌ای فکر کنیم. زیرا تبعات این برداشت‌ها فقط دامن مردم چهار‌محال و خوزستان را نمی‌گیرد بلکه تهدیدهای جدی برای کل کشور ایجاد می‌کند. این فعال محیط‌زیست با تاکید بر حفظ حیات زاینده‌رود و تالاب گاوخونی واقع در اصفهان، تأمین آب شرب را حق همه مردم ایران می‌داند اما بر این باور است که تأمین نیازها باید با برنامه‌ریزی دقیق انجام شود تا حداقل تنش‌های اجتماعی و محیط‌زیستی را ایجاد کند.

صرف هزینه برای جبران تبعات پروژه‌های انتقال آب
دغدغه‌های ناشی از انتقال آب سرشاخه‌های کارون فعالان محیط‌زیست را بر آن داشته که 17 آبان ماه سال جاری، با ارسال نامه‌ای به رییس‌جمهور تبعات تصمیمات شتاب‌زده در زمینه انتقال آب را به بالاترین مقام اجرایی کشور گوشزد کنند؛ اما همان‌گونه که هومان خاکپور هم به آن اشاره کرد، پروژه‌های انتقال آب، به جز مسائل زیست‌محیطی تبعات اقتصادی و اجتماعی هم به‌همراه دارند. در حال حاضر به‌دلیل افت کیفیت آب کارون وزارت نیرو کارگروهی برای بهبود کیفیت این رودخانه تشکیل داده و سالانه هزار میلیارد تومان اعتبار برای آن از دولت درخواست کرده‌است. این در حالی است که به گفته آقای عباسقلی جهانی، عضو شورای جهانی کاهش آورد رودخانه کارون، یکی از دلایل افت کیفیت آب این رودخانه است. وی به «صبح‌نو» می‌گوید: 25 درصد آورد رودخانه کارون در دهه اخیر کاهش یافته است. این کاهش آورد ناشی از کاهش بارش‌هاست و بخش کوچکی از آن هم به‌دلیل انتقال 300 تا 350 میلیون مترمکعب آب از سرشاخه‌های کارون و دز به سایر نقاط کشور رخ داده‌است اما اگر بارگذاری‌های جدید روی رودخانه انجام شود، بدون شک کیفیت آب کارون دچار افت می‌شود. جهانی بیان می‌کند: زمانی که میزان آورد رودخانه کارون از حد معینی پایین‌تر رود، آب خلیج فارس در زمان مد به داخل رودخانه نفوذ می‌کند. این مساله بهره‌برداران را با مشکل مواجه خواهد کرد. در گذشته که آورد رودخانه وضعیت مطلوبی داشت، پیشروی آب دریا زیاد نبود اما در سال‌های اخیر آب دریا تا اهواز و کوت عبدالله هم پیشروی کرده‌است.
وی ادامه می‌دهد: البته برای جلوگیری از نفوذ آب شور خلیج فارس، سدی در محلی به‌نام «مارد» در دست ساخت است که مانع نفوذ آب دریا به رودخانه در زمان وقوع مد در خلیج فارس شود؛ اما انتقال بیشتر آب مشکلاتی را برای کارون ایجاد خواهد کرد.
متاسفانه دولتی که هزینه می‌کند تا آب کارون را بهبود ببخشد و به گفته عضو سابق شورای جهانی آب، تلاش می‌کند تا آب سد دز را از فاصله 200 کیلومتری برای تأمین نیاز آب شرب به اهواز منتقل کند، تصمیم دارد با اجرای مگا پروژه‌های آبی در سرشاخه‌های کارون، باز هم آورد این رودخانه را کاهش دهد. متاسفانه سد گتوندی را روی کارون با صرف 18 سال زمان و هزینه‌های میلیاردی ساختند که به اعتقاد جهانی، آب شور مخزن این سد در کاهش کیفیت آب این رودخانه بی‌تأثیر نبوده است.
منبع: http://sobhe-no.ir/newspaper/121/10/3723
.

اشتراک در: