شما اینجا هستید

بررسی عوامل ژئوپلیتیکی در تعاملات آبی حوضه آبريز مشترک هریرود

یادداشت

بررسی عوامل ژئوپلیتیکی در تعاملات آبی حوضه آبريز مشترک هریرود

خواندن 2 دقیقه
نویسنده در این مقاله سعی کرده به بررسی لایه هایی دیگر از اهداف سد سازی از جنبه سیاسی در حوزه رودخانه مرزی هریرود بپردازد که کمتر مورد توجه بوده است.

رودخانه هريرود که بين سه کشور افغانستان، ايران و ترکمنستان مشترک است، هنوز يادآور فرهنگ و تاريخ غنی "خراسان بزرگ" است. اين رودخانه که در کنار جاده ابریشم شاهد تاریخی تحولات این منطقه در طی قرنها بوده، قصه مردمانی را در دل دارد که اشتراکات زیادی را نسل به نسل به میراث برده‌اند. مردمانی که در شهرهايی از بلخ و هرات (در افغانستان کنونی)، طوس و نيشابور و سرخس (در ايران کنونی) و مرو و ابيورد (در ترکمنستان کنونی) زندگی می کرده اند که پیوند عمیق تاریخیشان به زيبايی در شعر زیر سروده شده:

"در مرو پــَـريـــر لاله آتش انگيـــخــت          دی نيلوفر به بـــلخ در آب گــــريـــخت
امروز گُل از خاک نشــــــــــابور دميد          فردا به هری باد ســمن خواهد بيـــخـت"

با این حال، واقعیت های سیاسی کنونی پیکره این رودخانه را مرزبندی کرده است. عدم وجود یک چارچوب مشترک و سه جانبه برای همکاری و تعامل و بهره برداری مشترک از این رودخانه از چالش های سیاسی مهم سه کشور همجوار آن شده است. موضوعی که بخصوص در دهه اخیر بازتاب گسترده ای در تعاملات سیاسی فیمابین این کشورها داشته است.
از همین رو، "نقیبی و وارنر" در مقاله اخیرشان به بررسی مسائل هیدروپلیتیکی این حوزه آبریز پرداخته‌اند. چگونه آب یک خاستگاه ژئوپلیتیکی در افغانستان پیدا میکند؟ چگونه واقعیت‌های ژئوپلیتیکی تحمیل شده به افغانستان (در قالب "بازی بزرگ") و رویکردهای سیاسی قدرتهای خارج از این منطقه بر فرایند صلح در منطقه و متعاقباً بر مسائل آبی سایه افکنده است؟ چگونه استراتژی های "قدرت های بزرگ" خارج از حوزه با عدم توجه به نیازها و اشتراکات منطقه ای مانع شکل گیری تعاملات سازنده در مسائل آبی منطقه شده است؟
در این مقاله سعی شده است با مطالعه واقعیت های ژئوپلیتیکی منطقه، مهمترین عوامل تاثیرگذار بر شرایط هیدروپلیتیکی حوزه آبریز هریرود مورد بررسی و تحلیل قرار گیرند.
توصیه ای که در پایان بخصوص برای بازیگردانان اصلی عمدتا خارج از منطقه برای گوش فرا دادن به نوای تاریخی و اشتراکات نهفته در بین مردمان جدا شده این سرزمین دارد:
"بشنو از نی چون حکایت میکند        از جدایی ها شکایت می کند...."

 

لینک دریافت متن کامل مقاله

برچسب ها: 
اشتراک در: