شما اینجا هستید

سد اسوان در مصر و تبعات آن برای یکی از کهن ترین تمدن های بشری (قسمت اول)

سد اسوان در مصر و تبعات آن برای یکی از کهن ترین تمدن های بشری (قسمت اول)

دلتای نیل در بین رود نیل و دریای مدیترانه که مدام تهدید به فرو بردن آن می‌شود، دامن گرفته است. مرگ دلتا، که دو سوم زمین‌های قابل سکونت مصر را تشکیل می‌دهد، فاجعه‌بار خواهد بود؛ زیرا هر ساله با ۱٫۳۳ میلیون تولد، وابستگی مصر به رودخانه و دلتای آن افزایش می‌یابد.

«دی جی استنلی» و «ای جی وارنی»  از موسسه اسمیتسونیان، مدلی برای پیش‌بینی رفتار - برای ۶۰ سال آینده- از عوامل طبیعی که سیر تکاملی (تغییر شکل) دلتا را کنترل می‌کنند، ساخته است.

این مدل پیش‌بینی می‌کند که فرسایش ساحلی به دلیل جریان رسوب خروجی بزرگتر نسبت به جریان ورودی ناشی از وجود سد آسوان در بالادست افزایش می‌یابد. با افزایش سطح دریا، با توجه به روند طبیعی فعلی، موانع شن و ماسه  ساحلی به سمت جلو حرکت می‌کنند و در بخش‌های شمالی تالاب مستغرق می‌شوند.

یکی از معایب سدهای بزرگ بر هم زدن جریان رودخانه و محصور کردن رسوبات پشت سد است که این مسئله در این ویدیو به خوبی نشان داده شده است.

در نبود سد و به صورت طبیعی این رسوبات در انتهای مسیر رودخانه قبل از ورود به دریا و تالاب ته‌نشین شده و جلگه‌های آبرفتی حاصلخیز مانند آنچه در جلگه نیل در مصر یا جلگه خوزستان در ایران می‌بینیم را پدید می‌آورند.

ورود این رسوبات به صورت طبیعی از فرسایش یا همان از دست رفتن خاک بخاطر کشاورزی جلوگیری می‌کند. بدین صورت که کشاورزی باعث فرسایش خاک می‌شود ولی ورود رسوبات ناشی از جریان رودخانه و سیل‌های فصلی آن را جبران می‌کنند.

بعد از زدن سد اسوان در مصر و محصورشدن این رسوبات در بالادست سد از یک طرف و گسترش کشاورزی در پایین‌دست از طرف دیگر، فرسایش خاک در حوزه پایین به شدت افزایش پیدا کرد، معضلی که سالهاست ناقوس مرگ را برای زندگی و کشاورزی پایدار در یکی از کهن‌ترین تمدن‌های بشری به صدا در آورده است.

«مهدی معتق» دکتری ژئودزی

منبع: DownToEarth

اشتراک در: