شما اینجا هستید

وضعیت موجود

آمارها نشان می دهد تا سال 2050 میلادی نزدیک به 55 درصد نیازهای آبی بشر از منابع آب زیرزمینی استحصال می شود و اگر به همین صورت ادامه یابد، 70 درصد کشورهای جهان به نوعی با تنش آبی روبرو می شوند.
در دهه‌های پیش مطابق آمارها، کشور ما از 130 میلیارد مترمکعب منابع آب زیرزمینی برخوردار بود اما در 20 سال گذشته منابع آب تجدیدشونده به 110 میلیارد مترمکعب و در 6 سال گذشته به کمتر از 100 میلیارد مترمکعب کاهش یافته است.( ستار محمودی، قائم مقام وزیر نیرو، پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت نیرو، آبان 1395).
بیش از 300 دشت از 609 دشت کشور به عنوان «دشت ممنوعه» اعلام شده است که در آنها بیش از اندازه از سرمایه ذخیره راهبردی آب استفاده می‌شود و به همین دلیل، سالانه نزدیک به پنج میلیون متر مکعب بیلان منفی را شاهدیم؛ بخش عمده‌ای از این دشت‌ها در نواحی مرکزی و شرق ایران قرار دارند. (شکل 1)


شکل 1- وضعیت محدوده‌های مطالعاتی کشور از نظر محدودیت بهره‌برداری از آبهای زیرزمینی
 

برداشتهای بی‌رویه، حفر چاه‌های غیرمجاز، عدم نظارت کافی بر میزان برداشت‌های فراتر از میزان پروانه بهره‌برداری موجب افت سطح و کاهش کیفیت آب‌زیرزمینی، نشست زمین در تعدادی از دشت‌ها و پایین آمدن محسوس آبدهی چاه‌ها و در معرض نابودی شده قرار گرفتن تعدادی از آبخوان‌های کشور شده است.
در نمودار ارائه شده در شكل (2)، روند افزايشي تعداد چاه‌هاي حفر شده در سطح كشور در طي 4 دهه اخير نشان داده شده است. ارقام ارائه شده در اين نمودار نشان‌دهنده افزايش قابل توجه تعداد چاه‌ها به رقم بالاي 760 هزار حلقه در سطح كشور مي‌باشد. از اين تعداد چاه بيش از 46 ميليارد مترمكعب آب برداشت مي‌شود.
 


شکل2- روند افزايش حفر چاه (عميق و نيمه‌عميق) و تخليه از آن‌ها در طي 4 دهه اخير (وزارت نيرو)

اما نكته قابل ملاحظه اين است كه عليرغم افزايش تعداد چاه‌ها در سال‌هاي اخير، توان آبدهي آن‌ها با روند نزولي همراه بوده است. همچنين كيفيت منابع آبي كشور در برخي از دشت‌ها به ميزان قابل ملاحظه‌اي دچار تخريب شده‌ و شوري آن‌ها افزايش يافته است. در شكل (3)، گستره چاه‌هاي حفر شده در سراسر اين سرزمين نشان‌دهنده عمق فاجعه مي‌باشند.




شکل3_  پراكنش چاه‌هاي حفرشده در سراسر سرزمين ايران  (وزارت نيرو)

برداشت‌های بیرویه، حفر چاه‌های غیرمجاز، عدم نظارت کافی بر میزان برداشت‌های فراتر از میزان پروانه بهره‌برداری موجب افت سطح و کاهش کیفیت آب زیرزمینی، نشست زمین در تعدادی از دشت‌ها و پایین آمدن محسوس آبدهی چاه‌ها و در معرض نابودی شده قرار گرفتن تعدادی از آبخوان‌های کشور شده است.
روند فعلی برداشت از منابع آب زیرزمینی در کشور یک روند غیر صیانتی است و ادامۀ آن آسیبهای جبران‌ناپذیر جدی بر کمیت و کیفیت آبخوان‌ها خواهد زد.

اشتراک مطلب در: 

مطالب مرتبط